Suomi · English · Українська · Русский · العربية · Soomaali · Svenska · Eesti

Waxaan u guuray Finland – gargaarada Kela kuwee baan heli karaa?

Gargaarada Kela badanaa waxaa la heli karaa laga bilaabo maalinta aad soo guurto, haddii aad si joogto ah Finland ugu nooshahay ama aad halkan ka shaqayso. Kela xaalad kasta si gaar ah ayay u qiimeysaa, gargaarada qaarkoodna waxaa intaas dheer shardi u ah inaad muddo ku noolayd Finland.

Ma ku jiraa nidaamka amniga bulshada ee Finland (sosiaaliturva)?

• Deganaansho joogto ah: Kela waxay qiimeysaa tusaale ahaan muddada joogitaankaaga, xiriirka qoyska, shaqada, inaad hore Finland ugu noolayd iyo inaad leedahay guri joogto ah. Qofka si joogto ah Finland ugu nool wuxuu heli karaa gargaaro ka badan kuwa lagu helo shaqada oo keliya.
• Shaqo Finland: marka mushaharkaagu yahay ugu yaraan 800,02 € bishii, waxaad heli kartaa gargaarada qaarkood laga bilaabo bilowga shaqada, tusaale ahaan lacagta jirada iyo kaarka Kela. Gargaarada kale waxay ku xiran yihiin meesha aad ka timid: waddan EU ama EEA ah, Switzerland, Boqortooyada Ingiriiska ama meel kale.
• Waxa go'aamiya ma aha jinsiyaddaada. Hase yeeshee waxaad u baahan tahay sharci deganaansho, haddii mid lagaa rabo.
• Qofka dib ugu soo laabta Finland, oo hore halkan ugu noolaa oo helay gargaarada Kela, badanaa wuxuu heli karaa gargaarada laga bilaabo marka uu soo laabto.

Waa maxay gargaarada aan heli karo?

Marka aad si joogto ah Finland ugu nooshahay, waxaad codsan kartaa tusaale ahaan gargaaradan:

• Qoyska carruurta leh: lacagta carruurta, gargaarada waalidiinta, gargaarka daryeelka guriga iyo gargaarka nafaqada.
• Guriyeynta iyo nolosha: kaalmada guriyeynta guud, gargaarka guud ee qofka shaqo la'aanta ah, iyo kaalmada nolosha aasaasiga ah oo ah gargaarka ugu dambeeya.
• Waqtiga jirada: lacagta jirada iyo kaarka Kela. Kaarka Kela waxaad ku heshaa magdhowga daawooyinka si toos ah farmashiyaha.
• Waxbarashada: gargaarka waxbarashada, haddii aad Finland u soo guurtay sabab aan waxbarasho ahayn.
• Si aad u hesho hawlgabka Kela iyo gargaarka naafada ee qofka gaaray 16 sano, waa inaad Finland ku noolayd ugu yaraan 3 sano kadib markii aad gaartay 16 sano. Waqtiga aad ku noolayd waddan EU ama EEA ah, Switzerland ama Boqortooyada Ingiriiska waa la tirin karaa haddii aad Finland ku noolayd ugu yaraan sanad.

Sidee baan gargaarada u codsadaa kadib guuritaanka?

1. Hel lambarka aqoonsiga shakhsiga ee Finland (henkilötunnus). Waxaa bixisa Hay'adda Adeegyada Dijitaalka iyo Xogta Dadweynaha (DVV).
2. Fur akoon bangi. Kela gargaarada waxay ku bixisaa akoon bangi oo keliya, lacag caddaan ah ma bixiso.
3. Haddii aad Finland u soo guurto ugu yaraan sanad, guuritaankaaga u sheeg DVV. Inaad leedahay degmo hoy ah (kotikunta) iyo in kale ayaa go'aamisa haddii aad daryeelka caafimaadka dadweynaha ku heli karto adigoo bixinaya khidmadda macmiilka (asiakasmaksu).
4. Gargaarada iyo kaarka Kela ka codso OmaKela, halkaasna ku samee ogeysiiska u soo guuridda Finland. Haddii aadan isticmaali karin OmaKela, foomka Y 77 (U soo guuridda Finland ama ka shaqaynta Finland) iyo codsiyada ku dir boostada, cinwaankan: Kela, PL 10, 00056 KELA.
5. Codso isla marka aad soo guurto. Gargaarada waxaa dib loogu bixiyaa oo keliya muddo xaddidan, tusaale ahaan lacagta carruurta ugu badnaan 6 bilood.

Ilaalinta ku meel gaarka ah (tusaale ahaan dadka ka yimid Yukrayn)

• Badanaa gargaarada Kela lama heli karo ka hor inta aadan Finland ku noolaan sanad ama aadan halkan ka shaqayn. Ka hor intaas, xarunta soo dhoweynta ayaad ka heshaa lacagta soo dhoweynta iyo adeegyo.
• Degmo hoy ah (kotikunta) waxaad ka codsan kartaa DVV marka aad Finland ku noolayd ugu yaraan sanad, sharcigaaga deganaanshuhu uu ansax yahay ugu yaraan sanad, oo aad leedahay lambarka aqoonsiga shakhsiga ee Finland.
• Kadib markaad sanad Finland ku noolaato, waxaad codsan kartaa tusaale ahaan lacagta carruurta, kaalmada guriyeynta guud iyo kaarka Kela. Marka aad leedahay degmo hoy ah, waxaad sidoo kale codsan kartaa gargaarka daryeelka guriga iyo, haddii loo baahdo, kaalmada nolosha aasaasiga ah.
• Haddii aad haysato sharci deganaansho ku meel gaar ah (B), gargaarka guud waxaad heli kartaa oo keliya haddii aad buuxiso shuruudda shaqada: 12 bilood oo shaqo ah 28-kii bilood ee u dambeeyay gudahood. Dowladdu waxay soo jeedisay in laga bilaabo 1.4.2027 dadka hela ilaalinta ku meel gaarka ahi ay heli lahaayeen gargaarka guud iyadoon shuruudda shaqada loo baahnayn.
• Gargaarka waxbarashada ma heli kartid, laakiin muddada waxbarashada waxaad codsan kartaa kaalmada nolosha.
• Hawlgabka da'da ee Kela (qofka gaaray 65 sano) waxaa shardi u ah 3 sano oo deganaansho joogto ah oo Finland ah. Deganaanshaha joogtada ah badanaa waxaa loo arkaa inuu bilaabmay sanad kadib guuritaanka, sidaas darteed dad badan oo dagaalka ka cararay muddadu waxay u buuxsamaysaa laga bilaabo gu'ga 2026. Ha codsan ka hor inta muddadu aysan buuxsamin, maxaa yeelay codsiga waa la diidayaa.
• Foomamka Kela qaarkood waxay sidoo kale ku qoran yihiin luqadda Yukrayn, tusaale ahaan UA 1ukr (kaarka Kela iyo lacagta carruurta), WH 1ukr (gargaarka daryeelka guriga) iyo TO 1ukr (kaalmada nolosha). Kaalmada guriyeynta guud waxaa lagu codsadaa foomka AT 1 ama foomka Ingiriisiga ah ee AT 1e.

Xaalado kale

• Magangalyo-doonku ma helo gargaarada Kela ka hor inta uusan helin sharci deganaansho. Kadib markaad hesho magangalyo, waxaad heli kartaa gargaarada haddii aad damacsan tahay inaad Finland si joogto ah ugu sii noolaato.
• Qaxootiga kootada (kiintiöpakolainen) wuxuu heli karaa gargaarada isla markiiba kadib markuu Finland u soo guuro.
• Haddii aad waddan EU ama EEA ah uga timaado waxbarasho, joogitaankaaga badanaa waxaa loo arkaa mid ku meel gaar ah, gargaarada Kelana badanaa lama helo. Haddii aad meel kale uga timaado si aad wax u barato ugu yaraan 2 sano, waxaad heli kartaa gargaarada qaarkood, sida lacagta jirada iyo lacagta waalidka, laakiin ma heli kartid gargaarka waxbarashada, dheeraadka guriyeynta ee gargaarka waxbarashada ama kaalmada guriyeynta guud.
• Xaqa xubinta qoyska ee gargaarada badanaa wuxuu ku xiran yahay in qoysku si joogto ah Finland ugu nool yahay iyo in kale. Haddii aad ka timaado waddan EU ama EEA ah, Switzerland ama Boqortooyada Ingiriiska oo aad u soo guurto xubin qoyskaaga ah oo Finland ka shaqeeya, waxaad heli kartaa gargaarada qoysaska carruurta leh, xitaa haddii aadan si joogto ah Finland ugu noolayn.
• Haddii codsigaaga sharciga deganaanshaha la diido, ama sharcigaagu dhammaado oo aadan waqtigiisa codsan sharci sii wadis ah (jatkolupa), xaqaaga gargaarada Kela ee ku salaysan deganaanshaha wuu dhammaadaa. Codso sharciga sii wadista ka hor inta sharcigii hore uusan dhammaan, si bixinta gargaaradu ay u sii socon karto ilaa go'aanka Xafiiska arrimaha u soo guuridda waddanka (Migri).

Isbeddellada sanadka 2027

Isbeddelka gargaarka daryeelka guriga waa la ansixiyay. Qodobada ku saabsan gargaarka guud waa soo jeedinta dowladda, mana aysan weli dhaqan gelin. Xaaladda ka hubi Kela.

• Gargaarka guud wuxuu noqon lahaa mid ka yar (gargaarka is-dhexgalka, kotoutumistuki), haddii aad Finland ku noolayd wax ka yar 3 sano 10-kii sano ee ugu dambeeyay gudahood oo aadan buuxin shuruudda shaqada. Isbeddelku wuxuu khusayn lahaa oo keliya dadka Finland u soo guura kadib marka sharcigu dhaqan galo.
• Laga bilaabo 1.1.2027, gargaarka daryeelka guriga waxaa helaya oo keliya waalidka isagu daryeela ilmaha. Codsaduhu waa inuu ugu yaraan 3 sano ku noolaa Finland ama waddan kale oo EU ama EEA ah kadib markuu 16 jirsaday. Shuruudan ma khusayso dadka u soo guuray Finland ka hor 1.1.2027 iyo dadka ka yar 19 sano.
• Dadka hela ilaalinta ku meel gaarka ah waxay heli lahaayeen gargaarka guud iyadoon shuruudda shaqada loo baahnayn, laga bilaabo 1.4.2027.

Su'aalaha inta badan la isweydiiyo

Sidoo kale eeg

• Gargaarka guryaha guudKaalmada guriyeynta guud waa gargaar Kela oo loogu talagalay kirada ama kharashyada kale ee guriga marka dakhliga qoysku yar yahay.
• Lacagta carruurta iyo kordhinta waalidka keli ahLacagta carruurta waxaa la bixiyaa ilmo kasta oo ka yar 17 sano oo Finland ku nool.
• Gargaarka guud ee shaqo la'aantaGargaarka guud waa gargaarka Kela ee qofka shaqo la'aanta ah oo aan ka helin lacagta maalinlaha ee dakhliga ku xiran sanduuqa shaqo la'aanta.
• Kaalmada nolosha aasaasiga ahKaalmada noloshu waa gargaarka ugu dambeeya marka dakhliga iyo hantidu aysan ku filnayn kharashyada lama huraanka ah sida cuntada, kirada iyo daawooyinka.
• Gargaarka daryeelka guriga ama daryeelka gaarka ahGargaarka daryeelka guriga waxaa la heli karaa marka ilmo ka yar 3 sano guriga lagu daryeelo kadib muddada gargaarka waalidka.
• Lacagta jirada iyo lacagta jirada qayb ahaanLacagta jirada (sairauspäiväraha) waxay magdhabtaa dakhliga kaa lumay marka aadan shaqayn karin jirro awgeed in ka badan 10 maalmood.
• Gargaarka waxbarashadaGargaarka waxbarashada (opintotuki) wuxuu ka kooban yahay deeqda waxbarashada, dheeraadka guriyeynta iyo dammaanadda dowladda ee deynta waxbarashada.
• Gargaarka nafaqadaKela waxay bixisaa gargaarka nafaqada (elatustuki) marka waalidka kale ee ilmuhu uusan bixin nafaqada ilmaha ee la xaqiijiyay, ama marka nafaqada ilmaha loo go'aamiyay qadar yar sababtoo ah awoodda lacag-bixinta ee waalidkaas oo liidata.

Macluumaad dheeraad ah

• Kela: Marka aad u soo guurto Finland (bog ku qoran Ingiriis)
• Kela: Gargaarada dadka dagaalka uga soo cararay Yukrayn
• InfoFinland: liiska xusuusinta ee qofka soo guuraya

Boggan wuxuu sidoo kale ku jiraa Finnish. Suomeksi.